|
Çocuklarda en çok görülen duygusal ve davranışsal sorunların
başında kıskançlık, tik, tırnak yeme, parmak emme ve kekemelik geliyor.
KISKANÇLIK :
Öfke, nefret, kendine acıma, üzüntü gibi duygulardan
kaynaklanmaktadır. Kardeşin doğması genellikle çocukta ilk kıskançlık
duygularını ortaya çıkarıyor.
Çocuk kıskançlık duygularını nasıl ifade eder?
Ailenin yaklaşımı nasıl olmalıdır?
-
Anne - babanın yeterli ilgi ve sevgi göstermesi gerekir
-
Çocuğun kıskançlık duyguları görmezlikten gelinmeli,
bu konuda sözlü bir uyarıda bulunulmamalıdır.
-
Kıskançlık yeni bir kardeşin gelmesi ile ilgili ise
kardeşin bakımında rol alması istenir.
TİK :
İstem dışı amaçsız tekrarlayan kas hareketidir. Yüz ve
boyunda daha sık görülür. Bunlar göz kırpma, dudak emme, burnunu çekme, yüzünü
veya burnunu kırıştırma, omuz oynatma, boğaz temizleme, öksürmedir.
Birden fazla tik bir arada görülebilir. Zaman zaman tiklerin sıklığı ve şiddeti
değişebilir. Uykuda kaybolurla, stresle de artarlar.
Tik ne zaman ortaya çıkar?
Sıklıkla 4 - 10
yaşlar arasında görülür. Geçici yada
uzun süreli olabilir. Bazen geçtiğinde bile sıkıntılı durumlarda
tekrar ortaya çıkabilir. Çocukta iç çatışma ve sıkıntının göstergesidir.
Tikler pasif, içe kapanık, kendine güveni olmayan, korkulu öfkeli, yorgun çocuklarda
daha sık görülür. Ayrıca aile ortamının iyi olmadığı durumlarda da görülebilir.
Ailenin yaklaşımı nasıl olmalıdır?
-
Tikin hangi durumlarda ne sıklıkla ortaya çıktığı, ne tür
bir tik olduğu belirlenmeli.
-
Çocuğun güven duygusu geliştirilmeli.
-
Aile çocuğun tikini eleştirmemeli, düzeltmeye çalışmamalı.
-
Aile içi iletişime dikkat edilmeli.
-
Çocuğa sorunlarla başa çıkma ve fiziksel rahatlamayı sağlayıcı
aktiviteler öğretilmeli.
TIRNAK YEME :
Tırnak yeme nedir?
Gerilim azaltıcı bir davranıştır. 3 - 4 yaştan sonra başlar,
15 - 16 yaşında bazen de yetişkin döneme kadar sürer.
Çocuklar ne zaman tırnak yer?
Heyecanlandıklarında, korkulu bir film izlerken, sınava
girerken vb. durumlarda. Bazen de gerilim olmasa da alıştıkları için
tırnak yerler.
Tırnak yeme hangi ailelerde görülür?
Otoriteler, çocuğa güven vermeyen, baskıcı, devamlı eleştiren,
azarlayan, ilgisiz, sevgisiz ailelerde daha sık görülür. Ayrıca ailelerde
ve yakın çevrede tırnak yiyen birinin bulunması bu alışkanlığın gelişmesine
neden olabilir.
Tırnak yeme nasıl önlenebilir?
-
En etkili yaklaşım 3 - 4 yaşına kadar bu alışkanlığın
görmezlikten gelmesidir.
-
Öncelikle çocuğun hangi durumlarda tırnak yediği
belirlenmeli.
-
Çocuğa yenmemiş tırnağın güzel olduğu fazla üzerinde
durmadan anlatılmalı.
-
Okul çağındaki kız çocuklarına, manikür takımı oje
vs. alınmalı.
-
Çocuğa zaman verilmeli fazla zorlanmamalı .
-
Güven duygusunun gelişmesini sağlamalı.
PARMAK EMME :
Parmak emme nasıl bir davranıştır?
Parmak emme zararsız bir davranıştır ve gelişmenin doğal
bir parçasıdır Gerilimi azaltır. Ancak 5 - 6 yaşlarından sonra parmak
emme davranışı rahatsız edici şekilde ve sürekli devam ediyorsa sorun oluşturabilir.
Çocuk parmağını ne zaman emer?
Genellikle 3 - 4 aylardan sonra, beslenmeyi izleyen saatlerde başlar.
Çocuklar uykuya dalarken, acıkınca, korkunca, beslenmeden sonra, sıkıntıda
olduklarında, anneden ayrıldıkları zamanlarda parmak emerler. Parmak emme dişleri
etkilemez. Beslenme ile ilişkili değildir. Aşırı koruyuculuk, çocuktan
beklenti, ilgisizlik ve sevgisizlik buna neden olabilir. Burada önemli olan
gerileme belirtisi olan bu alışkanlığın etkenleri anne baba tarafından keşfedilerek
ortadan kaldırılabilir.
Parmak emen bir çocuğa nasıl yaklaşılır?
-
Bu durum sorun haline getirilmemeli.
-
Aile bu davranış karşısında sakin olmalı.
-
Çocuğun meme veya biberonu istediği kadar emmesine izin
verilmeli.
-
Çocuk 2_3 yaşında ve parmağını bir sorunla karşılaştığında
emiyorsa, üzerinde durulmamalı.
-
Çocuk büyüdükten sonra hala parmak emmede ısrar
ediyorsa, tehdit etmek, yanlış olduğunu söylemek, parmağına acı sürerek
yasaklamak, ödüllendirmek veya utandırmak bu davranışın kalıcı olmasına
neden olabilir.
Yapılması gerekenler nelerdir?
-
Güven duygusu geliştirilmeye çalışmak.
-
Dikkatini başka yöne çekmek.
-
Bireysel ve grup oyunlarına katılmasını sağlamak.
-
Başka yollardan doyum sağlanmasına çalışmak
-
İlk yaş içinde zararlı bir davranış olmadığını
unutmamak.
KEKEMELİK :
Ses, hece ve sözcüklerin tekrarı, uzatılması ve konuşmanın
akışını kesen duraklamalar şeklinde görülen konuşma bozukluğudur.
Bozukluğun şiddeti kişinin içinde bulunduğu duruma göre değişir. Sınav,
korku, endişe yaratan ortamlar, çekinilen kişilerle konuşma zorunluluğu
durumlarında ortaya çıkar.
Çocukların 2 - 3,5 yaşlar arasında kekelemesi normaldir.
Bu durum kendini ifade etmede kelime darağacındaki yetersizlikten kaynaklanır.
Kekemelik hangi durumlarda görülür?
-
Sıkıntı yaratan durumlarda.
-
Ailenin diğer
bireylerinde kekemelik varsa.
-
Korku yaratan durumlarda ( köpek havlaması, doktora gitme,
hastaneye yatma, bir yere kapatma, dövme gibi).
-
Baskılı tuvalet eğitimi.
-
Çocuğun kendi gereksinimlerini bağımsızca karşılamasına
izin vermeme durumunda.
-
Arkadaş seçimine karşılığında.
-
Güzel konuşma konusunda uyarıldığında.
-
Yaşının üzerinde düzenlilik ve olgunluk beklendiğinde.
-
Aşırı eleştirildiğinde.
Ailenin yaklaşımı nasıl olmalıdır?
-
Çocuğun konuşmasının sık sık düzeltilmemesi.
-
Çocuğa kekeleyecek konusunun hissettirilmemesi.
-
İlgi ve sevgi gösterilmesi ve bunun aşırı olmaması.
-
Düzgün, kibar, "efendim" li, "lütfen"
li konuşmasının istenilmemesi.
-
Aşırı kuralcı ve denetimci tutumun gevşetilmesi.
-
Çocukta yetersizlik duygusu gelişmesinin önlenmesi (alay
etme, utandırma).
-
Çocuğun konuşması üzerinde odaklanılmaması.
-
Çocuğun zaman zaman sevdiği akrabalarının yanına
gitmesine izin verilmesi.
-
Çocuğun beslenme ve uykusuna dikkat edilmesi.
-
Çocuk okula gidiyor ise öğretmeni ile bu konumda işbirliği
yapılması.
|
