Hepatit Nedir ?

Hepatit kelimesi,karaciğerin iltihaplanması anlamına gelmektedir.Bu durumun birçok nedeni olmakla birlikte,en sık karşılaşılan neden,bir virüsün yol açtığı infeksiyondur. Hepatite neden olan virüsler içinde ( A,B,C,D ve E ) muhtemelen en yaygını ve en kolay bulaşanı Hepatit A'dır.

Hepatit A ?

Virüs,vücuda genellikle kontamine olmuş su ya da besinlere girer. Hepatit A geçiren hasta,her dışkılama ile çok büyük miktarlarda hepatit A virüsü yayar ve bu durum,hastanın hastalığının farkında olmadığı dönem içinde geçerlidir. Tuvalete gittikten ya da bebeğin altını değiştirdikten sonra ellerin iyice yıkanmaması, kontamine su kaynaklarının kullanılması yada hastalığı geçiren biriyle yakın temas,hastalığın bulaşmasına neden olan faktörlerdir.

Hepatit A İle İnfekte Olduğunuzda Neler Olur ?

Hepatit A, " infeksiyöz sarılık " olarak da adlandırılmaktadır. Hepatit A infeksiyonunun en tipik belirtisi,gözler ve derinin sarılaşmasıdır.Hastalar kendilerini güçsüz ve yorgun hisseder,ağrı,ishal ve kusma görülebilir.Virüsün kurbanları haftalar boyunca işe ya da okula gidemez. Hastalığın ciddiyeti,hastanın yaşına bağlıdır.Yeni doğan bebeklerde genellikle hafif seyreder. Büyük bebekler ve çocuklarda daha ciddidir,erişkenlerde ise çok ciddi sonuçlara neden olabilir. Hepatit A oluştuktan sonra,vücut virüse karşı özel bir bağışıklık yanıtı geliştirir. Ancak diğer hepatit tiplerine örneğin hepatit B'ye karşı oluşan bağışıklık, hepatit A'ya karşı koruma sağlamaz.


Hepatit A İnfeksiyonunun Ciddi Sonuçları Nelerdir ?

Hepatit A her yaşta ciddi sonuçlar yaratabilir fakat özellikle 40 yaşın üzerindeki hastalar çok daha fazla olumsuz etkilenir. Örneğin bebekler ve 14 yaşın altındaki çocuklarda hepatit A'ya bağlı ölüm oranı binde birdir.Gençler ve 40 yaşın altındaki erişkenlerde bu oran binde dörttür.40 yaşın üzerindeki hastalarda ise,hastalığa bağlı ölüm oranı yüzde birin üzerindedir.

Hepatit A Siz ve Aileniz İçin Neden Büyük Önem Taşır ?

Bunun iki temel nedeni vardır. Birincisi,hijyen standartlarının yükselmesi ve eskiye oranla daha temiz su kaynakları kullanılması nedeniyle,bebeklerde Hepatit A ile giderek daha az karşılaşılmaktadır - fakat hastalığa yakalanan birey sayısı artmaktadır. İlk bakışta tuhaf görünen bu durum şöyle açıklanabilir ;Besinler ve suda daha az sayıda virüs bulunması nedeniyle,daha az sayıda bebek (bebekler, infeksiyonun daha hafif seyrettiği yaş grubunu oluşturmaktadır ) infekte olmaktadır.Bunun sonucu olarak,genç ve erişkin dönemde virüsle karşılaşarak hastaneye yatırılmayı gerektirebilecek kadar ciddi hastalığa yakalanma riski artmaktadır. Hepatit A konusunda bilgi sahibi olmanızı gerektiren ikinci neden,aslında sevindirici bir haber. İlk kez, hepatit A'ya karşı uzun süreli bağışıklık sağlayan bir aşı geliştirildi. Diğer birçok aşı gibi,hepatit A aşısı da vücudun bağışıklığını uyarmak ve oluşturmaya yönelik olarak hazırlanmıştır. Aşılanan kişilerde,hastalığa karşı,daha önce hepatit A geçirmiş kişiler kadar güçlü bir korunma sağlanmaktadır - fakat bu bağışıklık, herhangi bir hastalık belirtisiyle karşılaşmaksızın elde edilmektedir. Ve bir aşı uygulamasıyla,hepatit A'ya karşı uzun süreli ve etkili bir bağışıklık sağlanmaktadır.


Hepatit B ?

Hepatit B , hepatit B virüsünün (HBV) meydana getirdiği bir enfeksiyon hastalığıdır. Dünyada en çok görülen enfeksiyon hastalıklarından biri olan hepatit B, bütün dünyadaki önde gelen dokuzuncu ölüm nedenidir.

Hepatit B, hafif ve belirti vermeyen bir enfeksiyondan, çok daha ağır karaciğer hastalıklarına ve bu arada sirozla primer hepatosellüler karsinomaya (karaciğer kanserine) kadar değişebilen çeşitli tablolara neden olabilir. Karaciğer kanseri, dünya da en yaygın kanserlerden biridir.

İltihap : Enfeksiyon etkenlerine veya tahriş edici maddelere tepki olarak bir dokuda iltihap hücrelerinin ve sitokinlerin toplanmasıdır.

Antijen : Vücuda giren ve bağışıklık sisteminin tanımadığı her türlü yabancı madde.

Antikor : Bağışıklık sistemi tarafından yapılan ve yabancı bir antijene bağlanıp onu nötürleşme amacı güden bir protein kompleksi.
Ne kadar insanda kronik hepatit B virüsü enfeksiyonu vardır?
En az 350 milyon insan bu hastalığın kronik taşıyıcısıdır. Coğrafi dağılım, dünyanın her tarafından çok değişik rakamlarla ifade edilmektedir.

Dünyada 2 milyardan fazla insanın hepatit B virüsü ile enfekte olduğu bilinmektedir, ama bunların hepsi kronik taşıyıcı değildir.

Hepatit B'nin coğrafi dağılımı Çin, Güneydoğu Asya ve Afrika gibi yerlerde çok yüksek; Güney Amerika , Batı Avrupa ve Avustralya gibi yerlerde düşüktür. Avrupa'da her yıl 900.000 - 1 milyon insan hepatit B virüsü ile enfekte olmaktadır. ABD'de her yıl 140.000-320.000 akut hepatit B enfeksiyonunun gerçekleştiği hesaplanmıştır. Bu enfeksiyonların çok büyük bir bölümü, kronik hastalığa neden olmadan kendiliğinden iyileşmektedir.

Asya ve Afrika'daki birçok ülkeye ait rakamlar bilinmemektedir ama söz konusu bölgelerdeki kronik taşıyıcı yaygınlığının yüksek olması, enfeksiyon oranının da yüksek olması gerektiğini göstermektedir.

Hepatit B Nasıl Bulaşır ?
Hepatit B, değişik yollardan bulaşabilir. İleri derecede yaygın olan bölgelerdeki bulaşma en çok, anneden çocuğa ve çocuktan çocuğa gerçekleşmektedir. Kan ve meni gibi vücut sıvılarının da, virüsü bulaştırabildiği bilinmektedir. (Kan alma veya cinsel yoldan bulaşma)

Asya Pasifik bölgesinde, hastaların çoğu virüsü doğum zamanı ya da doğum zamanına yakın bir zamanda edinir1 - hepatit B ile infekte olan 10 kişiden 9'u yetişkinliğe geçtiklerinde hala hepatit B ile infekte olacaklar.2

Dünyanın geri kalanında, hepatit B virüsünün, cinsel temas ya da kontamine kana maruz kalım yoluyla, adolesan ya da yetişkin dönemde edinilme olasılığı daha yüksektir.

Karaciğerin Biyolojik Fonksiyonları Nelerdir ?
Karaciğer yağların ve yağda emilen vitaminlerin emilimi; albumin ve pıhtılaşma faktörleri gibi proteinlerin yapılması açısından önemli bir organdır. Atık maddelerin detoksifikasyonundan da, yine karaciğer sorumludur. Karaciğer barsaklardan emilerek kana karışan besleyici maddelerin; proteinler ve diğer hücre elemanlarının sentezinden önce işlem gördüğü yerdir. Ayrıca karaciğer daha sonra kullanılmak üzere kan şekeri ve vitamin depolar, vücuttan atılması gereken zararlı maddeleri zararsız hale getirir (detoksifikasyon).

Hepatit B Virüsünün Karaciğerdeki Akıbeti Nedir ?
Hepatit B virüsü, karaciğer hücrelerine bağlanıp bunları enfekte ettikten sonra, kronik enfeksiyonun gelişmesiyle sonuçlanan, benzersiz bir mekanizma ile çoğalır. Dolaşıma, büyük miktarda virüs ve virüs proteinleri karışır.

Hepatit B Virüsü Nasıl Hastalık Yapar ?
Hepatit B virüsü karaciğer hücresi içerisine kendi genetik materyalini yerleştirerek, bu hücrelerin rutin çoğalma mekanizması ile üremelerini sağlar. İnsan vücut bağışıklık sistemi, virüsün genetik materyalini içeren kendi karaciğer hücrelerine saldırmak üzere harekete geçer. Yani virüs dolaylı yoldan karaciğere zarar verir. Bağışıklık sisteminin aralıksız saldırıları, karaciğer hücrelerinin hasar görmesiyle ve ölmesiyle sonuçlanır.

Hepatit B 'nin Doğal Seyri Nasıldır ?
Hepatit B enfeksiyonu, çeşitli şekillerde seyredebilir. Akut hepatit, genellikle kendiliğinden iyileşen, iyi huylu bir enfeksiyondur ama hastaların bir bölümünde kronik hepatit B yönünde ilerler. Kronik hepatit B, aralarında siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanserinin de olduğu daha ciddi durumlara neden olabilir.

Diğer Bilgiler
Bazı bireylerde virüs, akut hepatit enfeksiyonu sırasında tamamen ortadan kaybolabilir.
Kronik enfeksiyonu olan hastaların %25-40 kadarı sonunda, hepatit B virüsü ile bağlantılı bir hastalık nedeni ile ölmektedir.
Organ/doku nakledilenler veya HIV (AIDS virüsü) ile enfekte bireyler gibi bağışıklık sorunları olan insanlarda kronik enfeksiyon riski büyük ölçüde artar.
Karaciğer kanseri gelişen insanlarda bu genellikle, akut enfeksiyondan 30 -50 yıl sonra görülür.
Karaciğer kanseri vakalarının %75-90'ı, kronik hepatit B sonucudur.
Bir enfeksiyon hastalığı olan hepatit B, dünyadaki ölüm nedenleri listesinde dokuzuncu sırada bulunmaktadır. Dünyanın her yanında 2 milyardan fazla insan HBV (hepatit B virüsü) ile enfekte olmuştur ve bunların 350 milyon kadarı, hastalığın kronik taşıyıcısı konumundadır.
Hepatit B virüsü karaciğer hücrelerini, bağışıklık sisteminin enfekte (mikrop bulaşmış) karaciğer hücrelerine saldırmasını uyararak dolaylı yoldan tahrip eder. Ancak bağışıklık sistemi her zaman hepatit B virüs enfeksiyonunu tamamen ortadan kaldıramaz.
Başlangıçta hepatit B enfeksiyonunu izleyen belirtiler hafif ya da özel olmayabilir. Belirtiler görülürse ;öncelikle sarılık, iştahsızlık ve karın ağrısı şeklinde olabilir. Hepatit B virüs enfeksiyonu, değişik şekillerde ilerleyebilir. Akut hepatit B 4 hafta ile 6 ay arasında değişen bir süre devam ederken, kronik hepatit B'nin aktif şekline geçişi, 15-30 yıl gibi uzun bir süre olabilir.
Kandaki virüsün (vireminin) ortaya konulması ve sayılabilmesi açısından en güvenilir yöntem, hepatit B virüs DNA'sının izlenmesidir.
Hepatit B virüs enfeksiyonunun teşhisinde kullanılan bazı antijen ve antikor testleri vardır. Bunlar;

Kronik hepatit B virüs enfeksiyonunu işaret eden; Hepatit B yüzey antijeni testi (HBsAg )
Virüsün çoğalmakta olduğunu gösteren; Hepatit B e antijeni (HBeAg) veya HBV DNA testidir.


Hepatit C ?

Hepatit C, hepatitis C virüsünün (HCV) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. Viral hepatite neden olan beş farklı virüsten (A, B, C, D ve E olarak tanımlanır) biri olan hepatitis C, karaciğerde iltihaba neden olur. Enfekte kişinin kanı ya da cinsel ilişki yolu ile yayılır. Her yıl, HCV ile enfekte kişilerin % 85'inde kronik enfeksiyon geliştiği tahmin ediliyor; bununla birlikte, enfeksiyon bulunan birçok kişide belirti görülmez. Bazılarında ise bu enfeksiyon, siroza (karaciğer hücrelerinde hasar), karaciğer yetersizliğine ve olası karaciğer kanserine yol açabilir. Sağlıklı kalmanız için vücudunuzun uygun biçimde işlev gören bir karaciğere gereksinimi vardır. Karaciğer, enfeksiyonlarla mücadele etmeye ve kanamayı durdurmaya yardımcı olur; kanınızdaki ilaçların ve diğer zehirli maddelerin atılmasını sağlar ve aynı zamanda enerji depolar.

NASIL KORUNURSUNUZ? Üzerinde kan bulunabileceğinden iğne, diş fırçası, makas ya da benzeri araç ve gereci kimseyle paylaşmayın. Eldiven giymeden kimsenin kanına dokunmayın. Cinsel etkinliğiniz varsa, güvenli cinsel ilişki kurun ve prezervatif kullanın. Vücudunuza dövme yaptıracaksanız, kullanılan araç ve gerecin steril olmasına dikkat edin. Hepatit C virüsü taşıyorsanız, kan ya da plazma bağışlamayın. Hepatit C enfeksiyonunuz varsa fazla miktarda alkol kullanmayın.

ABD yönetimi, kan bankaları, hastaneler ve doktorlar kanalıyla hepatit C ile enfekte olduğu halde durumun farkında olmayan kişileri tanımlamaya ve açıklamaya çalışıyor. Günümüzde, bağışlanan kanda hepatit C taraması yapılabilen doğruluk oranı oldukça yüksek bir sistem geliştirildi. Ancak 1992 yılından önce binlerce Amerikalı'ya, karaciğere saldıran bir viral enfeksiyon olan hepatit C taşıma olasılığı bulunan kan nakledildi. Hastalık yavaş ilerlediğinden ve bazen 20 yıl boyunca belirti görülmediğinden, birçok kişi hepatit C ile enfekte olduğunun farkında bile değildir.

Hepatit C, ABD'de en sık görülen kanla bulaşan enfeksiyondur ve karaciğer nakline yol açan nedenler arasında birinci sırada yer alır. Tüm dünyada yaklaşık 170 milyon kişi (bu hastaların 4 milyonu ABD'dedir) bu virüs ile enfektedir. Önümüzdeki on yılda bu hastalık nedeniyle ölenlerin ve karaciğer nakli için bekleyenlerin sayısında dramatik bir artış beklendiğinden, toplumda öncelikli bir sağlık sorunu durumuna gelme olasılığı yüksektir.

Erken tanı, hepatit C'nin daha fazla yayılmasını önlemede ve virüsün karaciğerde yol açacağı hasarın azaltılmasında büyük önem taşır. Bir araştırma ekibi, hepatit C ile enfekte kişiler için maliyet-etkinlik açısından en uygun tedavi yolunu araştırıyor.

NE YAPMALI ?

Herhangi bir risk etmenine maruz kaldığınızı ("Kimlere hepatit C virüsü testi uygulanmalı") ya da sizde hepatit bulunduğunu düşünüyorsanız doktorunuza danışın. Doktorunuz, hepatit C enfeksiyonu ve karaciğerde hasar olup olmadığına karar vermek için kan incelemeleri yapabilir ve diğer testleri uygulayabilir: karaciğerinizin daha fazla hasar görmesinin nasıl önleneceği ve tedavi gereksiniminiz konusunda karar verir.

KİMLERE HEPATİT C VİRÜSÜ TESTİ UYGULANMALI ?

Temmuz 1992 tarihinden önce kan nakli ya da organ nakli yapılan kişiler, 1987 yılından önce pıhtılaşma sorunları nedeniyle kan ürünü verilenler ya da uzun süreli böbrek diyalizine bağlı olanlar,

Kronik böbrek yetersizliği, hemofili ya da kemoterapi gerektiren kanser vakaları gibi sık olarak kan ürünlerinin verildiği hastalar,

Sağlık hizmetlerinde çalışanlar,

Enjeksiyonla madde kullananlar, eskiden enjeksiyonla madde kullanmış olanlar,

Yüksek risk taşıyan cinsel etkinlikleri, birden çok eşi ve/ya da cinsel yolla bulaşan hastalığı olan kişiler.