|
Son yıllarda çeşitli nedenlerle çocuğu olmayan kadınların değişik
bir yöntemle çocuk sahibi olmaları sağlanmaktadır. Bu amaçla doku kültürü
yapımına benzer şekilde deney tüpünde embriyo kültürü yapılmaktadır.
Tüp bebek yapmak için önce kadından yumurtlama zamanı laparoskopi
ile yani karından sokulan bir kanül aracılığıyla alınan yumurta, erkek spermi
ile bir petri kutusu içinde (döllenme ortamı) karşılaştırılır ve
inkubasyon için bekletilir. Bu şekilde, invitro, yani tüp içinde döllenen insan
yumurtası, gerekli şartların sağlanmış olduğu durumlarda döllenmeyi izleyen 24
ila 48 saat içinde bölünmeye başlar. Daha sonra morula safhasına ulaşan embriyo
taslağı önce büyüme ortamına alınır ve daha sonra da bir sonda ile servikal
kanaldan (karın boşluğuna açılan delik) rahim içine yerleştirilir. Uterusta
implante edilmesi yani yuvalanması sağlanan embriyonun zamanla normal bir fetüs
gibi ana karnında büyümesi beklenir. Doğum zamanı geldiğinde tüp bebek
sezaryenle dünyaya getirilir.
Tıptaki teknik gelişmeler günümüzde o kadar gelişmiş ve haberleşme
sistemlerinin aracılığıyla bize ulaşması o kadar kolaylaşmıştır ki, eskiden
konuşulması bile doğru sayılmayan konular, medya aracılığıyla hepimizin
dikkatini çekmeye başlamıştır. Önce insanlarda çocuk doğurma, yani çoğalma
fizyolojisine kısaca bir göz atmakta yarar var. Hayvanlarda bütün memelilerde
olduğu gibi insanlarda iki ayrı cinsiyet vardır. Ve bu özellik erkek ve kadın
diye iki ayrı bireyde, gamet denilen cinsiyet hücrelerinde ve onların
kromozomlarında toplanmıştır. Bu hücreler kadında over dediğimiz
yumurtalıklarda, erkeklerde ise testis denilen husyelerde yapılmaktadır.
Cinsiyet farklılığın dış belirtileri, cinsiyet organlarının da iki
cinste farklı olması ile belirgindir, yani kadın ve erkek bu bakımdan eşit
yaratılmamıştır. Kadında rahim (uterus), meme, çiftleşme kanalı (vagina), dış
genital organ (vulva), yumurtalık (over), yumurtalık kanalı (fallop
borusu) gibi organlar vardır. Erkekte ise, bunlara karşılık çiftleşme organı
(penis), yumurtalık (testis), yumurtalık kanalı (epididim) bulunur.
Üreme nasıl gerçekleşiyor ? :
Çoğalma dediğimiz olay, ancak
kadın cinsiyet organlarındaki yumurtalıklarda yapılan yumurtanın (ovum),
erkeklerin testislerinde yapılan meni dediğimiz sıvı içindeki yumurta hücresi
(sperm) ile birleşmesi ve gametin meydana gelmesiyle mümkün olabilmektedir.
Kadınlar periyodik olarak muayyen günlerde iki adet adet
kanamasının ortasına rastlayan günde yani ayda bir defa ve genellikle tek bir
yumurta yumurtlarlar. Erkekler ise cinsel heyecan ve uyarı sonucu hemen her
zaman kadınlardan farklı olarak milyonlarca sperm boşaltırlar. Çocuğun olması
için cinsel temas sonucu dişi hücre ile erkek hücrenin kadın vücudu içinde, yani
rahim içinde buluşmaları ve döllenmeleri gerekmektedir. Bu randevu normal
yerinde olmadığı zaman dış gebelik dediğimiz olay meydana gelebilir ki,
bu, bütün emeklerin boşa gitmesi demektir. Çünkü bebek, ancak embriyo şeklinde
yerleşebileceği yuvasında, yani rahim içinde gelişebilir. ve 280 günde dünyaya
gelebilecek kadar büyüyebilir.
Herşeye rağmen, tıbbi ve cerrahi tedaviden sonuç alınamayan
vakalarda tüp bebek yapmak için doktorlar çeşitli metotlar geliştirmişlerdir.
Bunlardan tüp içinde döllenme (invitro fertilisation - IVF) metodu ile tüp bebek
yapılmasında anneden alınan ovum (oosit) dışarıda bir deney tüpünde babanın
spermiyle birleştirilerek (gamet) elde edilir. Daha sonra bu gamet, fallop
borusuna transfer edilerek "GIFT" denilen metotla anneye verilir ve embriyonun
rahim içinde gelişmesi sağlanır.
Sperm sayısı düşük olan erkeklerin kısırlık tedavisinde son
zamanlarda mikroşirurji denilen bir ameliyat metodu ile erkeklerin
testislerinden sperm elde edilmektedir. Mikrocerrahi ile epididimden sperm
aspirasyonu (MESA) tekniği veya testislerden aspirasyon (TESA) tekniği ile
kocadan elde edilen sperm kadına verilmektedir.
Endoskobik operasyonlar, yani kadının karnını açmadan, uygulanan
metotlar da vardır. Son zamanlarda bu tür ameliyat teknikleri çok gelişmiştir.
Öyle ki, elektron mikroskop denilen mikroskop büyütmesi altında sperm, kadın
yumurta hücresi içine enjekte edilmektedir. Böylece bu (ICSI) tekniği ile
iki yumurtanın birleşmesi yani döllenme sağlanmaktadır. Bundan sonra rahimde
normal gebelik gibi takip edilen cenin' in fetüs şeklinde büyümesi gözlenmekte
ve bir tehlikeye maruz kalmaması için de normal gününde sezaryenle doğum
yapılması sağlanmaktadır.
|